Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering (AVB): wat hij dekt en wat juist niet

De uitsluitingen van een AVB worden zelden gelezen, en juist die bepalen wat er gebeurt als het misgaat. Hieronder staat wat er wel en niet in zit, met de artikelnummers erbij uit de voorwaarden die wij zelf voeren.

Wat is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering?

Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering, kortweg AVB, dekt de aansprakelijkheid van je bedrijf voor letsel bij anderen en voor schade aan hun spullen. De verzekeraar betaalt de schadevergoeding waartoe je wordt aangesproken, en voert daarnaast het verweer als een claim onterecht is. De polis kijkt naar wat je bedrijf doet, niet naar wie het doet.

De polisvoorwaarden Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijven van Nationale-Nederlanden (AVB100.0520, artikel 3020-40.2003, datum 1 mei 2020) splitsen die dekking in artikel 1.2 in drie categorieën. Bedrijfsaansprakelijkheid is schade van derden die niet onder de twee andere valt. Productaansprakelijkheid is schade van derden door zaken die jij in het verkeer hebt gebracht, hebt geleverd of na constructie, bewerking of behandeling hebt opgeleverd. Werkgeversaansprakelijkheid is je aansprakelijkheid tegenover je eigen ondergeschikten voor schade die samenhangt met werk dat zij voor je doen.

Wie er verzekerd zijn staat in artikel 1.1, en dat is ruimer dan de meeste ondernemers denken: naast de verzekeringnemer ook werknemers en andere ondergeschikten zoals vrijwilligers en stagiairs, familieleden en huisgenoten, vennoten en maatschapsleden, en bestuurders en commissarissen. Het verzekerde bedrag geldt per aanspraak en per verzekeringsjaar (artikel 1.5), voor alle verzekerden samen.

Wat is het verschil tussen een beroepsaansprakelijkheidsverzekering en een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering?

De AVB dekt letsel en schade aan zaken, de BAV dekt zuiver financiële schade door een fout in je vakwerk. Dat is geen accentverschil maar een harde scheidslijn: de AVB somt in artikel 1.4 uitputtend op welke schades hij dekt, en dat zijn alleen schade aan personen en schade aan zaken. Een verkeerd advies levert geen van beide op.

Maak het concreet. Je monteur zet een ladder tegen de gevel van een klant en er valt een raam uit: zaakschade, AVB. Een bezoeker struikelt over je kabelgoot en breekt zijn pols: personenschade, AVB. Je adviseur rekent een constructie verkeerd door en de klant levert daardoor een half jaar later op: verlies zonder letsel en zonder kapotte spullen, en daar stopt de AVB en begint de beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

Dat volgt rechtstreeks uit de opsomming in artikel 1.4, die alleen schade aan personen en schade aan zaken noemt. Een verkeerd advies valt daar niet onder. Voor een adviesbureau, een architect, een ingenieur of een ICT-partij is de BAV daarom vaak de belangrijkste van de twee en niet de aanvulling. Voor een aannemer, een installateur of een horecabedrijf ligt dat andersom.

Verwar de zakelijke AVB verder niet met de particuliere aansprakelijkheidsverzekering (AVP): die dekt je privéleven en sluit beroeps- en bedrijfsschade juist uit. Je persoonlijke aansprakelijkheid als bestuurder staat weer op de bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering.

Wat dekt een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering juist niet?

De uitsluitingen staan bij elkaar in hoofdstuk 3 van de voorwaarden. In AVB100.0520 van Nationale-Nederlanden loopt dat hoofdstuk van artikel 3.1 tot en met 3.17. Welke onderwerpen erin staan en onder welk nummer, verschilt per polis. Hieronder staan ze met het artikelnummer erbij, zodat je ze naast je eigen voorwaarden kunt leggen.

Motorrijtuigen (artikel 3.1). Schade veroorzaakt met of door een motorrijtuig en een daarop gemonteerd werktuig is niet gedekt. Artikel 3.1.3 zegt er letterlijk bij dat deze verzekering "niet bedoeld als aanvulling op een motorrijtuigenverzekering, een werkmaterieelverzekering of een andere soortgelijke verzekering" is en er ook geen vervanging voor is. Er zijn zes uitzonderingen (artikel 3.1.2), waaronder schade bij laden en lossen, schade door afgevallen lading en schade veroorzaakt als passagier. Maar valt de schade onder een WAM-verzekering, dan geldt de uitsluiting alsnog, en zelfs het eigen risico van die WAM-polis wordt niet vergoed. Je wagenpark hoort dus op de wagenparkverzekering en je machines op een werkmaterieelverzekering.

Zaken onder opzicht (artikel 3.2). Schade aan zaken die een verzekerde om welke reden dan ook onder zich heeft of heeft gehad, is uitgesloten. De voorwaarden noemen zaken die je vervoert, bewerkt, behandelt, bewoont, huurt, pacht, leent, gebruikt of bewaart, of onder je hebt uit huurkoop, lease, pandovereenkomst of recht van vruchtgebruik. In onze praktijk is dit de uitsluiting waar de meeste discussie over ontstaat, en verderop staat waarom.

Je eigen geleverde zaken en uitgevoerde werk (artikel 3.3). Vier aparte uitsluitingen die je als één blok moet lezen. Schade aan zaken die jij hebt geleverd of opgeleverd, inclusief waardevermindering (3.3.1). Schade en kosten die verband houden met het niet naar behoren kunnen gebruiken van geleverde of behandelde zaken (3.3.3). Schade en kosten voor het terugroepen, vervangen, verbeteren of herstellen van wat je hebt geleverd (3.3.4). En schade en kosten voor het geheel of gedeeltelijk opnieuw uitvoeren van werkzaamheden die jij eerder hebt gedaan (3.3.5).

Contractuele bedingen (artikel 3.9). Aanspraken die voortvloeien uit een boete-, schadevergoedings-, garantie- of vrijwaringsbeding zijn niet gedekt. De uitzondering is smal en staat in 3.9.2: de uitsluiting geldt niet voor zover je ook zonder dat beding aansprakelijk zou zijn geweest. Neem je in een contract meer aansprakelijkheid op je dan de wet je oplegt, dan verzeker je dat stuk niet mee.

Opzet (artikel 3.5) en seksuele gedragingen (artikel 3.6). Opzettelijk en tegen een persoon of zaak gericht wederrechtelijk handelen of nalaten is uitgesloten, en dronkenschap doet niets af aan het opzettelijke karakter. Er is één belangrijke uitzondering (3.5.2): word je als werkgever aangesproken voor schade die je werknemer opzettelijk veroorzaakte en valt jou als werkgever geen verwijt te maken, dan geldt de uitsluiting niet.

Overtreding van overheidsvoorschriften (artikel 3.10). Schade die is veroorzaakt of mogelijk is geworden doordat er, in opdracht of met goedvinden van een verzekerde, bewust in strijd met een overheidsvoorschrift is gehandeld. Dat geldt ook bij een gedoogde overtreding, en onder voorschriften vallen ook vergunnings- en subsidievoorwaarden.

Milieuaantasting (artikel 3.16) en asbest (artikel 3.11). Aanspraken voor schade aan zaken van derden die verband houden met een milieuaantasting zijn uitgesloten. De uitsluiting vervalt alleen als aan twee voorwaarden tegelijk is voldaan: de milieuaantasting is veroorzaakt door een (op)geleverde zaak én het ging om een plotselinge onzekere gebeurtenis en niet om een langzaam inwerkend proces. Voor sanering en opruiming is er een aparte milieuschadeverzekering. Asbest is voluit uitgesloten, inclusief de kosten om asbesthoudende of met asbest vervuilde zaken op te ruimen, af te voeren en te vernietigen.

Vaartuigen (3.7), luchtvaartuigen (3.8), buitenlandse vestigingen (3.12), molest (3.13), atoomkernreacties (3.14), sanctiewetgeving (3.15) en genetische schade (3.17). Bij vaartuigen zijn de uitzonderingen precies afgebakend: schade aan personen is wel gedekt, net als schade door een ongemotoriseerd vaartuig of een vaartuig met een motorvermogen van maximaal 3 Kw (4,09 Pk). Bij luchtvaartuigen blijft alleen de passagiersuitzondering over. Heb je een vestiging of filiaal buiten Nederland, dan is schade die daarmee verband houdt uitgesloten.

En twee die geen uitsluiting heten maar het wel zijn. Artikel 1.4.2 zet onder "Let op" dat de dekking voor schade aan zaken niet geldt bij verlies of beschadiging van data of software, niet bij schade aan zaken van jezelf of van een medeverzekerde rechtspersoon op je polis, en niet voor de kosten die de schadelijdende partij zelf maakt om schade te voorkomen of te beperken (kosten zoals bedoeld in artikel 6:96 van het Burgerlijk Wetboek). Dat eerste is voor veel bedrijven het grootste gat: een gewiste database is geen zaakschade en hoort op een cyberverzekering. Artikel 1.8.2 sluit daarnaast aanspraken uit die in de Verenigde Staten of Canada worden ingesteld of op Amerikaans of Canadees recht zijn gebaseerd, ook al is het dekkingsgebied verder de hele wereld.

Waarom is "zaken onder opzicht" de duurste uitsluiting?

Omdat hij precies raakt waar je werkt. Alles wat je onder je hebt om er iets mee te doen valt eronder: de machine die je repareert, het pand dat je huurt, de auto die in je werkplaats staat, de goederen die je vervoert. Uitgerekend de spullen waar je handen aan zitten, zijn standaard niet gedekt.

De voorwaarden geven vijf uitzonderingen (artikel 3.2.2) en die bepalen het verschil tussen een afgewezen en een betaalde claim. Bij werk in je eigen bedrijf geldt de uitsluiting niet voor schade aan toevertrouwde zaken, mits die ontstond tijdens en door werk aan ándere zaken dan de beschadigde (3.2.2.1). Bij werk bij derden geldt de uitsluiting alleen voor de delen waaraan je op dat moment werkte, waarop de opdracht zag, die door je werkmethode onvermijdelijk betrokken waren, of die je doelbewust als hulpmiddel gebruikte (3.2.2.2). Beschadig je tijdens dat werk iets anders in het pand, dan is dat wel gedekt.

De praktische les: als je structureel met andermans spullen werkt, is het niet genoeg om te weten dát je een AVB hebt. Dan moet je weten of er een opzichtdekking bij is gekocht, tot welk bedrag en met welk eigen risico. Vervoer je goederen van klanten, dan hoort dat risico bovendien op een goederentransportverzekering of een vervoerdersaansprakelijkheidsverzekering.

Waarom dekt de AVB geen schade aan wat je zelf hebt geleverd?

Omdat een aansprakelijkheidsverzekering geen garantie op je eigen werk is. De verzekeraar dekt de schade die jouw product of dienst bij een ander veroorzaakt, niet het product of de dienst zelf. Faalt je levering, dan is dat ondernemersrisico en een kwestie tussen jou en je opdrachtgever, niet tussen jou en je verzekeraar.

Het onderscheid loopt langs één lijn. Je levert een pomp, de pomp begeeft het en zet de kelder van je klant blank. De waterschade aan het pand en de inventaris is gedekt als je daarvoor aansprakelijk bent. De pomp zelf niet, want dat is schade aan een zaak die jij hebt geleverd (artikel 3.3.1). De kosten om de pomp te vervangen ook niet (3.3.4), en het opnieuw uitvoeren van de installatie evenmin (3.3.5). Dezelfde constructie staat in de voorwaarden AVB.001.02 volmacht (artikel 3706-40.2004, datum 7 april 2020), waar artikel 3.2.4 die drie punten uitsluit "ongeacht wie de schade lijdt en/of de kosten maakt".

Er zit één smalle opening in. Heb je na oplevering een vervangend onderdeel in een al geleverde zaak gemonteerd en is die zaak teruggeleverd aan dezelfde eigenaar, dan geldt de uitsluiting alleen nog voor dat onderdeel zelf (artikel 3.3.2). Voor bouw en installatie is dit het punt waar een CAR-verzekering naast de AVB gaat staan: die dekt het werk zelf tijdens de bouw.

Is een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering verplicht?

Nee. Er bestaat in Nederland geen wettelijke plicht om je bedrijfsaansprakelijkheid te verzekeren. Wettelijke verzekeringsplichten bestaan wél voor motorrijtuigen, op grond van de WAM, en voor luchtvaartuigen, op grond van Verordening (EG) nr. 785/2004. Dat zegt alleen niets over de vraag of je een AVB nodig hebt.

In de praktijk is de AVB vaak contractueel verplicht. Opdrachtgevers nemen hem op in hun inkoopvoorwaarden, aanbestedingen eisen een minimaal verzekerd bedrag, en brancheorganisaties stellen hem verplicht voor het lidmaatschap of een keurmerk. Bij grotere opdrachten vraagt de opdrachtgever bovendien een verzekeringsbewijs op, en soms een clausule waarin hij als medeverzekerde wordt opgenomen. Zonder polis kom je dan niet aan tafel.

Los daarvan is de reden om hem te hebben niet juridisch maar rekenkundig. Aansprakelijkheid voor letsel is de schadesoort die je bedrijf in één gebeurtenis kan omvallen, omdat verlies van verdienvermogen jaren doorloopt. Dat is geen risico dat je met eigen vermogen dekt, hoe klein je bedrijf ook is.

Hoe zit het met aansprakelijkheid voor je personeel?

Die valt onder de derde categorie van artikel 1.2, de werkgeversaansprakelijkheid, en die is in Nederland streng geregeld. Artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek legt de bewijslast bij de werkgever: word je aangesproken, dan moet jij aantonen dat je aan je zorgplicht hebt voldaan. Niet de werknemer dat je dat niet deed.

In gewone woorden komt het hierop neer. De wet verplicht je om de werkruimte, de werktuigen en het gereedschap zo in te richten en te onderhouden, en zulke maatregelen en aanwijzingen te geven, als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat je werknemer schade lijdt. Kun je niet aantonen dat je dat hebt gedaan, dan ben je aansprakelijk voor de schade die hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden oploopt. Alleen opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer zelf kan dat doorbreken. De letterlijke wettekst staat op wetten.overheid.nl.

Wat vaak wordt gemist: dezelfde aansprakelijkheid geldt ook tegenover iemand met wie je géén arbeidsovereenkomst hebt maar die wel arbeid voor je verricht in de uitoefening van je beroep of bedrijf. Waar het bij de AVB wringt is het verkeer: een werknemer die onder werktijd een ongeluk krijgt in een auto loopt tegen de motorrijtuiguitsluiting van artikel 3.1 aan. Hoe dat wordt opgevangen staat op werkgeversaansprakelijkheidsverzekering.

Wanneer moet je een aanspraak melden, en waarom telt die datum?

Zo snel mogelijk, en de datum bepaalt of je gedekt bent. De AVB werkt op claims made: de aanspraak of de omstandigheid moet tijdens de looptijd voor het eerst bij jou bekend zijn geworden én schriftelijk bij de verzekeraar zijn gemeld. Het handelen of nalaten zelf moet ook binnen de looptijd of het verzekerde voorrisico vallen.

Artikel 1.3 zet daar zes cumulatieve voorwaarden onder, van a tot en met f. De omstandigheid moet voor het eerst tijdens de looptijd bij jou zijn gemeld (a). Jij moet hem tijdens de looptijd schriftelijk bij de verzekeraar hebben gemeld en die moet de melding binnen die looptijd hebben ontvangen (b). Je mocht bij het afsluiten niet weten dat de omstandigheid zich zou voordoen, en "weten" omvat hier ook "had kunnen weten" (c). Het handelen of nalaten moet hebben plaatsgevonden tijdens de looptijd of tijdens het verzekerde voorrisico (d). Je moet hebben gehandeld binnen de bedrijfsactiviteiten die op je polis staan omschreven (e). En de schade mag niet zijn uitgesloten in artikel 3 of in een andere bepaling of clausule op je polis (f).

Daarom zijn voorrisico (artikel 1.9) en narisico (artikel 1.10) geen bijzaak: het eerste gaat over schade van vóór de ingangsdatum, het tweede over claims die binnenkomen nadat je polis is beëindigd of beperkt. Stop je of stap je over, vraag dan expliciet hoe het narisico is geregeld voordat je tekent. En meld personenschade ook als die onder je eigen risico lijkt te vallen (artikel 1.4.1).

Klopt het artikelnummer dat je vindt nog wel?

Niet vanzelf. Bij een nieuwe versie van dezelfde polis kan de nummering binnen een artikel verschuiven, zodat dezelfde uitsluiting een ander nummer draagt. Wie een nummer overneemt uit een oudere versie, verwijst dan naar iets anders dan hij bedoelt. Dat is geen theoretisch risico, het is bij deze polis aantoonbaar gebeurd.

Vergelijk artikel 3.3 in twee versies van dezelfde Nationale-Nederlanden-polis. In AVB100.0718 (artikel 3020-40.1807, datum 1 juli 2018) is 3.3.2 het terugroepen, vervangen, verbeteren of herstellen van geleverde zaken, is 3.3.3 het opnieuw uitvoeren van werkzaamheden, is 3.3.4 het niet naar behoren kunnen gebruiken van geleverde zaken en is 3.3.5 het teruggeplaatste vervangende onderdeel. In AVB100.0520 (artikel 3020-40.2003, datum 1 mei 2020) is 3.3.2 juist het teruggeplaatste onderdeel, is 3.3.3 het niet naar behoren kunnen gebruiken, is 3.3.4 het terugroepen en is 3.3.5 het opnieuw uitvoeren. Vijf dezelfde onderwerpen, vier verschoven nummers. De hoofdnummers 3.1 tot en met 3.17 bleven tussen deze twee versies overigens wél gelijk; het verschil zit bínnen artikel 3.3.

Ook de inhoud verschilt per polis. Beide polissen die wij hierboven aanhalen dekken schade met een elektrische fiets, maar onder een andere voorwaarde. AVB100.0520 doet dat tot een maximumsnelheid van 25 km per uur en sluit de speed pedelec uit. AVB.001.02 volmacht doet dat alleen als de fiets niet in gebruik is voor maaltijdbezorging of een andere bezorgdienst. Wie bezorgt op een e-bike heeft aan die ene zin genoeg reden om zijn eigen voorwaarden te lezen. Kijk dus op je polisblad welke versiecode en datum erop staan.

Veelgestelde vragen over de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering

De fout in je vakwerk staat op beroepsaansprakelijkheidsverzekering, je privéleven op de particuliere aansprakelijkheidsverzekering en je aansprakelijkheid voor andermans lading op vervoerdersaansprakelijkheidsverzekering. Het hele pakket naast elkaar staat op zakelijke verzekeringen en per bedrijfstype op bedrijfsverzekering. Werk je alleen, kijk dan bij zzp-verzekeringen. Staan je verzekerde bedragen te laag, dan speelt onderverzekering mee, en valt je omzet stil na een schade dan is dat een bedrijfsschadeverzekering.