Kredietverzekering: je facturen gedekt tegen wanbetaling

Voor de meeste bedrijven zit het grootste openstaande bedrag op de balans niet in voorraad of machines, maar in debiteuren. Dat geld heb je al verdiend en nog niet gezien. Een kredietverzekering maakt van dat losse eind een beheersbaar risico: je weet vooraf op welke afnemers je gedekt bent, en je hebt een partij achter je die meekijkt naar de kredietwaardigheid van je klanten. Hieronder staat hoe het werkt, wat er buiten valt en waar je op moet letten voordat je tekent.

Wat is een kredietverzekering?

Een kredietverzekering, ook wel debiteurenverzekering genoemd, dekt het risico dat een afnemer je factuur niet betaalt. Gaat een klant failliet of blijft betaling langdurig uit, dan vergoedt de verzekeraar een deel van de openstaande vordering. Je verzekert dus geen product en geen pand, maar het geld dat je nog tegoed hebt.

De dekking richt zich op twee situaties. De eerste is insolventie: je afnemer gaat failliet, komt in surseance of in een schuldenregeling. Dat is juridisch vast te stellen en daarmee het makkelijkst te claimen. De tweede is langdurige wanbetaling, in polistaal vaak protracted default: de klant bestaat nog gewoon, maar betaalt na een in de polis genoemde periode nog steeds niet. Die tweede situatie komt in de praktijk vaker voor dan een echt faillissement.

Belangrijk om te weten: een kredietverzekering vergoedt zelden de volledige factuur. In de polis staat een dekkingspercentage en vaak een eigen behoud. Je draagt dus altijd een deel zelf, precies om te voorkomen dat je zorgeloos aan iedereen levert. Dat is geen addertje, maar de kern van hoe deze markt werkt.

Waarom dit voor een mkb-bedrijf zwaarder weegt dan het lijkt

Een onbetaalde factuur raakt je werkkapitaal meteen. De kosten heb je al gemaakt, de omzet is al geboekt, en het geld komt niet binnen. Bij een klein bedrijf komt daar concentratierisico bij: als een paar afnemers samen een groot deel van je omzet vormen, hangt je liquiditeit aan die paar namen.

Reken het eens terug op je eigen marge. Bij een smalle marge moet je een veelvoud van een weggevallen factuur aan extra omzet draaien om het gat te dichten, en dat kost maanden. Ondertussen lopen je inkoop, je loonstrook en je huur gewoon door. Precies daar zit het verschil tussen een vervelende afboeking en een liquiditeitsprobleem.

Kijk daarom niet alleen naar het bedrag dat openstaat, maar naar de spreiding. Twintig kleine afnemers die elk een fractie van je omzet vormen is een ander risico dan drie grote namen. Groei je hard bij één klant, dan groeit je risico even hard mee, ook al voelt dat als goed nieuws. Bij een debiteurenverzekering telt die verdeling zwaarder dan de hoogte van je omzet.

Hoe werkt een kredietverzekering in de praktijk?

Je meldt je afnemers aan bij de verzekeraar. Die beoordeelt elke debiteur en stelt per afnemer een kredietlimiet vast: het bedrag waarvoor je op die klant verzekerd bent. Blijft betaling uit, dan meld je dat binnen de termijn uit de polis, waarna de verzekeraar de incasso overneemt.

Twee dingen bepalen hier of je dekking echt werkt. Het eerste is je administratie: je moet weten welke factuur wanneer vervalt, want de meldingstermijn loopt vanaf de vervaldatum en niet vanaf het moment dat jij het doorhebt. Het tweede is discipline bij het aanvragen van limieten. Een nieuwe klant waar je snel voor aan de slag gaat is precies de klant waarvoor nog geen limiet loopt.

Wat is doorgaans niet gedekt?

Lever je meer dan de toegekende kredietlimiet, dan valt dat meerdere buiten de dekking. Ook een geschil over de levering zelf is geen verzekerd risico: als de klant niet betaalt omdat hij vindt dat je niet goed geleverd hebt, is dat een handelsconflict. Leveringen aan gelieerde partijen vallen er meestal buiten.

Dat eerste punt kost in de praktijk het vaakst geld. De limiet is een plafond, geen richtlijn. Lever je door boven de toegekende ruimte, dan is het deel daarboven jouw risico, ook al is de klant gewoon een goedgekeurde debiteur. Hetzelfde geldt voor leveringen ná het moment waarop een limiet is ingetrokken.

Het tweede punt vraagt om nette contracten. Zodra je klant de kwaliteit, de hoeveelheid of de levertijd betwist, is er geen sprake van onvermogen maar van een dispuut. De verzekeraar wacht dan tot dat is opgelost. Loopt zoiets uit de hand, dan zit je met een juridische kwestie in plaats van een claim, en daar helpt een rechtsbijstandverzekering je verder.

Verder zie je vrijwel altijd uitsluitingen voor vorderingen op partijen binnen je eigen groep of op bedrijven waarin je zelf een belang hebt, voor vorderingen die al te oud waren toen de polis inging, en voor leveringen aan consumenten. Kredietverzekering is een zakelijke dekking tussen bedrijven. Ook boetes, rente en incassokosten zitten meestal niet in de vergoeding: het gaat om de factuurwaarde. Lees die artikelen door voordat je tekent, want ze verschillen per verzekeraar.

Welke varianten bestaan er?

Je kunt je hele omzet verzekeren, alleen je grootste afnemers, of per order een losse dekking afsluiten. Grotere bedrijven kiezen soms voor excess of loss, waarbij je zelf de kleinere verliezen draagt en de verzekeraar pas boven een afgesproken drempel instapt. Elke vorm verschuift de balans tussen eigen risico en premie.

De keuze draait zelden om de vorm zelf, maar om wat je organisatie aankan. Excess of loss vraagt om een kredietbeheer dat staat, want je beoordeelt dan zelf. Een polis op de hele omzet vraagt om iemand die limieten bijhoudt. Wij kijken eerst naar hoe jouw debiteurenbeheer nu loopt en pas daarna naar de vorm.

Kredietverzekering, kredietcheck of factoring?

Deze drie doen iets anders. Een kredietcheck geeft je informatie vooraf, maar vergoedt niets als het misgaat. Factoring is financiering: je verkoopt of beleent je facturen om eerder over je geld te beschikken. Een kredietverzekering draagt het betalingsrisico over. Ze sluiten elkaar niet uit en worden vaak gecombineerd.

Een kredietcheck is een momentopname van de kredietwaardigheid van een bedrijf. Je koopt een rapport, je leest een score en je beslist zelf of je levert. Het kost weinig en het helpt je bij de vraag of je aan iemand wilt leveren. Maar valt die klant een halfjaar later alsnog om, dan sta je met een rapport in je hand en een onbetaalde factuur op je balans.

Factoring lost een ander probleem op: timing. Je draagt je facturen over aan een factormaatschappij en krijgt een groot deel van het bedrag direct uitbetaald. Je liquiditeit verbetert, maar of je het risico kwijt bent hangt af van de vorm. Bij factoring met regres kan de factormaatschappij de factuur bij wanbetaling terugleggen bij jou; bij een vorm zonder regres zit er vaak juist een kredietverzekering onder de constructie.

Een kredietverzekering verandert je liquiditeit niet, maar je risico wel. Je krijgt het geld niet eerder, je krijgt het wel als de klant niet betaalt. Daar komt de doorlopende monitoring bij: de verzekeraar kijkt mee naar de gezondheid van je afnemers en trekt aan de bel voordat jij het merkt. In de praktijk zie je bij groeiende bedrijven vaak alle drie: een check vooraf, een verzekering op het risico en factoring op de cashflow.

Waar hangt de premie van af?

De premie wordt meestal berekend over je verzekerde omzet. Wat je betaalt hangt af van je branche, de landen waar je levert, de kwaliteit en spreiding van je debiteurenportefeuille, je betaaltermijnen, je schadeverleden en het eigen risico dat je zelf draagt. Verzekeraars wegen die factoren verschillend, dus de uitkomsten lopen uiteen.

Naast de premie over je omzet betaal je vaak een vergoeding per beoordeelde afnemer of per limietaanvraag. Dat lijkt een detail, maar bij een portefeuille met veel kleine klanten telt het aan. Vraag daarom altijd naar de totale jaarlast en niet alleen naar het premiepercentage, anders vergelijk je twee offertes die niet hetzelfde meten.

Wij doen vooraf geen premiebelofte. Wat we wel doen: dezelfde uitgangspunten bij meerdere kredietverzekeraars uitzetten en de offertes naast elkaar leggen, inclusief de dekkingspercentages, het eigen behoud, de meldingstermijnen en de kosten voor limietbeoordeling. Zo zie je waar een prijsverschil vandaan komt in plaats van alleen dat het er is.

Past dit bij jouw bedrijf?

Grofweg: hoe groter het aandeel van je omzet dat op rekening gaat en hoe langer je betaaltermijnen, hoe zwaarder het debiteurenrisico weegt. Lever je aan consumenten en reken je direct af, dan speelt dit nauwelijks. Lever je aan bedrijven met een betaaltermijn en zit er een paar grote namen tussen, dan is het een serieuze vraag.

Het gesprek gaat vaak breder dan alleen de debiteuren. Wie zijn zakelijke risico's op een rij zet, komt ook uit bij aansprakelijkheid, bedrijfsschade en digitale risico's. Zie daarvoor de bedrijfsverzekering, het overzicht van onze zakelijke verzekeringen en de cyberverzekering, want een gehackte administratie legt je facturatie net zo hard stil als een omgevallen klant.

Veelgestelde vragen

Meer weten over je zakelijke dekking? Bekijk de bedrijfsverzekering, het overzicht van onze zakelijke verzekeringen, de cyberverzekering en de rechtsbijstandverzekering. Liever direct sparren over je debiteurenrisico? Thijs Bouvy denkt met je mee.