Eigen risico: hoe werkt het?
Eigen risico: hoe werkt het?
Eigen risico is het deel van een schade of zorgkosten dat je zelf betaalt voordat de verzekeraar bijspringt. Bij je zorgverzekering is het een vast bedrag, bij je auto- of inboedelverzekering een knop waarmee je aan je premie draait. We leggen uit hoe het werkt en wanneer verhogen of verlagen slim is.
Kort: het verplicht eigen risico in de zorgverzekering is in 2026 €385 per jaar — dat betaal je zelf voor bepaalde zorg voordat je verzekeraar de rest vergoedt. Daarbovenop kun je vrijwillig tot €500 extra eigen risico nemen in ruil voor premiekorting. Bij schadeverzekeringen (auto, inboedel) werkt eigen risico anders: daar is het een keuze die je premie beïnvloedt — hoe hoger je eigen risico, hoe lager doorgaans je premie. Bedragen en regels gelden voor 2026; check je eigen polis voor de exacte voorwaarden.
Eigen risico is een van die begrippen die iedereen kent maar bijna niemand precies snapt. Logisch, want het betekent niet overal hetzelfde. In je zorgverzekering is het een wettelijk vast bedrag. In je autoverzekering is het een bedrag dat je zelf kiest en dat direct aan je premie hangt. Hieronder pakken we beide uit, plus de vraag waar de meeste mensen mee zitten: wanneer je het beter verhoogt en wanneer juist niet.
Verplicht en vrijwillig eigen risico in de zorg
Iedereen van 18 jaar en ouder heeft in de basisverzekering een verplicht eigen risico. In 2026 is dat €385. Dat betekent: maak je kosten voor zorg die onder het eigen risico valt, dan betaal je de eerste €385 zelf. Pas daarna vergoedt je zorgverzekeraar. Kinderen onder de 18 hebben geen eigen risico.
Verplicht: €385
Wettelijk vastgesteld en voor iedereen gelijk. Je betaalt het pas als je daadwerkelijk zorgkosten maakt die eronder vallen — niet vooraf.
Vrijwillig: tot €500 extra
Je kunt het verplichte bedrag zelf ophogen met €100, €200, €300, €400 of €500. In ruil krijg je korting op je maandpremie. Je totale risico wordt dan maximaal €885.
Let op: niet alle zorg valt onder het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts is bijvoorbeeld vrijgesteld, net als zorg uit de meeste ketenprogramma’s en verloskundige zorg. Wat er precies wél en niet onder valt, kan per jaar wijzigen — de actuele lijst staat bij je zorgverzekeraar en op de site van de Rijksoverheid.
Wat als je eigen risico “op” is?
Zodra je in een kalenderjaar €385 aan eigen risico hebt betaald, is het “op” voor dat jaar. Alle zorgkosten die daarna volgen en onder de basisverzekering vallen, worden volledig vergoed — je betaalt dan geen eigen bijdrage meer via het eigen risico. Op 1 januari begint de teller weer op nul. Heb je een grote behandeling gepland en verwacht je hoge kosten? Dan is het soms slim om verbandhoudende zorg in hetzelfde kalenderjaar te laten plaatsvinden, zodat je maar één keer je eigen risico volmaakt in plaats van verspreid over twee jaren. Dat is geen harde regel, maar wel iets om met je huisarts of specialist te bespreken.
Wanneer is vrijwillig verhogen of verlagen slim?
Een vrijwillig hoger eigen risico levert premiekorting op. Dat is aantrekkelijk als je zelden bij de dokter komt en een financiële buffer hebt om die extra €500 desnoods in één keer op te vangen. De korting is dan bijna gratis geld. Maar de rekensom draait om: gebruik je regelmatig zorg — vaste medicatie, een chronische aandoening, een operatie in het vooruitzicht — dan is de kans groot dat je dat hele bedrag toch kwijt bent. De premiekorting weegt dan meestal niet op tegen het risico. Ons advies: kijk eerlijk naar je zorggebruik van de afgelopen jaren en naar wat je aankunt als het tegenzit. Twijfel je, kies dan geen vrijwillig eigen risico. Het verplichte deel van €385 hou je sowieso.
Eigen risico bij auto- en inboedelverzekering
Bij schadeverzekeringen werkt eigen risico anders dan in de zorg. Hier is het geen vast wettelijk bedrag, maar een keuze die je zelf maakt — en die direct aan je premie hangt. Bij een autoverzekering is het eigen risico het bedrag dat je zelf betaalt per schade voordat de verzekeraar de rest vergoedt. Kies je een hoger eigen risico, dan daalt je premie; kies je een lager eigen risico, dan betaal je meer premie maar minder bij schade. Datzelfde principe zie je bij inboedel- en opstalverzekeringen, al is het eigen risico daar vaak beperkter of soms nul.
De afweging is dezelfde als in de zorg, maar dan per schadegeval in plaats van per jaar. Rijd je weinig schade en wil je maandelijks minder kwijt zijn? Dan kan een hoger eigen risico lonen. Wil je bij een deuk of inbraak niet meteen honderden euro’s zelf ophoesten? Dan houd je het laag. Soms geldt er ook een apart, verplicht eigen risico voor specifieke situaties — bijvoorbeeld bij ruitschade of een jonge bestuurder. Die staan in je polisvoorwaarden.
Hoe wij helpen
Wij zijn een onafhankelijk verzekeringskantoor in Naarden en werken door heel Nederland. We kijken naar je hele plaatje: hoeveel zorg je gebruikt, welk vrijwillig eigen risico bij je past, en welk eigen risico op je auto- en inboedelverzekering de beste balans geeft tussen premie en risico. Geen standaardadvies, maar een keuze die klopt met jouw situatie en buffer. Het eerste gesprek is gratis en vrijblijvend.
Veelgestelde vragen
Hoeveel is het verplicht eigen risico in 2026?
Het verplicht eigen risico van de basisverzekering is in 2026 €385 per jaar. Dat betaal je zelf voor zorg die onder het eigen risico valt, voordat je zorgverzekeraar de rest vergoedt. Kinderen onder de 18 hebben geen eigen risico.
Kan ik mijn eigen risico vrijwillig verhogen?
Ja. Je kunt het verplichte bedrag van €385 vrijwillig ophogen met €100, €200, €300, €400 of €500. In ruil daarvoor krijg je korting op je maandpremie. Je totale eigen risico wordt dan maximaal €885. Dat is vooral aantrekkelijk als je weinig zorg gebruikt.
Wat betekent het als mijn eigen risico “op” is?
Zodra je in een kalenderjaar het volledige eigen risico hebt betaald, worden verdere zorgkosten uit de basisverzekering volledig vergoed. Op 1 januari begint de teller weer op nul. Bij geplande zorg kan het slim zijn behandelingen in hetzelfde jaar te laten vallen.
Hoe werkt eigen risico bij mijn autoverzekering?
Bij een autoverzekering is het eigen risico het bedrag dat je per schade zelf betaalt voordat de verzekeraar de rest vergoedt. Je kiest het zelf: een hoger eigen risico verlaagt je premie, een lager eigen risico verhoogt hem. Voor situaties als ruitschade of een jonge bestuurder kan een apart eigen risico gelden.
Is een hoger eigen risico altijd voordeliger?
Nee. Een hoger eigen risico levert premiekorting op, maar alleen als je weinig zorg of schade hebt loont dat. Gebruik je regelmatig zorg of verwacht je een claim, dan ben je het bedrag waarschijnlijk toch kwijt en weegt de korting er niet tegenop. Kijk naar je gebruik van de afgelopen jaren.
Meer weten? Bekijk ook onze zorgverzekering, de autoverzekering en het overzicht van onze verzekeringen.