WGA-uitkering: wat je krijgt, en waar het gat valt

De WGA is de regeling waar de meeste mensen in terechtkomen na twee jaar ziekte. Ook de regeling waarvan het effect op je inkomen het slechtst wordt begrepen, want de uitkering verandert onderweg van vorm. Wie blijft werken houdt een redelijk inkomen. Wie dat niet lukt, valt op een uitkering die is afgeleid van het minimumloon en niet van wat hij verdiende. Hieronder staat wat er precies gebeurt, en wat een werkgever eraan kan doen.

Wat is de WGA?

De WGA is de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten, een onderdeel van de WIA. Je komt erin na twee jaar ziekte, als UWV vaststelt dat je 35 tot 80% arbeidsongeschikt bent. Ook wie 80 tot 100% arbeidsongeschikt is valt in de WGA, zolang die situatie niet duurzaam is en herstel dus nog mogelijk wordt geacht.

De naam zegt waar het om draait: werkhervatting. De WGA gaat er van uit dat je nog een deel van je oude inkomen kunt verdienen, en beloont het als je dat ook doet. UWV bepaalt daarvoor je resterende verdiencapaciteit: wat je met je beperkingen redelijkerwijs nog kunt verdienen. Dat getal is de spil onder je hele uitkering, want het bepaalt in welke van de drie WGA-uitkeringen je belandt.

Ben je minder dan 35% arbeidsongeschikt, dan krijg je geen WIA-uitkering en blijf je in beginsel bij je werkgever in dienst. Is je arbeidsongeschiktheid 80 tot 100% én duurzaam, dan val je niet in de WGA maar in de IVA, de andere regeling binnen de WIA. Voorafgaand aan dit alles zit de loondoorbetalingsplicht van je werkgever: maximaal 104 weken, wettelijk minimaal 70% van het (maximum)dagloon.

Bron: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), UWV; loondoorbetaling uit Burgerlijk Wetboek art. 7:629, Rijksoverheid.

De drie WGA-uitkeringen

De WGA kent drie uitkeringen die elkaar opvolgen. Je begint met de loongerelateerde uitkering. Loopt die af, dan ga je door naar de loonaanvullingsuitkering óf naar de vervolguitkering. Wat je krijgt hangt af van één vraag: benut je genoeg van je resterende verdiencapaciteit?

De loongerelateerde uitkering lijkt het meest op een WW-uitkering: hij hangt aan je laatstverdiende loon en aan je arbeidsverleden. De referte-eis is dezelfde als bij de WW. Voldoe je er niet aan, dan sla je deze fase over en begin je meteen in de vervolgfase. Dat treft vooral mensen met een kort of onderbroken arbeidsverleden.

Loopt de LGU af, dan komt de splitsing. Verdien je minstens de helft van je resterende verdiencapaciteit, dan krijg je de loonaanvullingsuitkering. Die is gunstig, want hij blijft gekoppeld aan je oude loon. Verdien je minder dan die helft, of helemaal niets, dan krijg je de vervolguitkering. En die is van een andere orde: het bedrag wordt afgeleid van het wettelijk minimumloon en van je arbeidsongeschiktheidsklasse, niet van wat jij vroeger verdiende.

Dat is het scharnierpunt van de hele regeling. Twee mensen met precies dezelfde beperking kunnen jaren later een compleet ander inkomen hebben, puur omdat de een wél werk vond binnen zijn mogelijkheden en de ander niet. Hoeveel je precies overhoudt hangt af van je dagloon, je arbeidsongeschiktheidsklasse en wat je zelf nog verdient. Die berekening maken we in het gesprek, met de actuele UWV-cijfers erbij.

Bron: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), UWV.

Waarom ontstaat er een WGA-hiaat?

Het WGA-hiaat is het verschil tussen het inkomen dat je gewend was en wat je na twee jaar ziekte feitelijk overhoudt. Het ontstaat op twee plekken: bij de overgang van de loongerelateerde uitkering naar de vervolguitkering, en bij inkomen boven het maximum SV-dagloon. Vooral die eerste hakt erin, want daar verdwijnt de koppeling met je oude loon volledig.

Zo loopt het in de praktijk. Het eerste jaar ziekte betaalt je werkgever vaak nog een groot deel van je loon door, in veel cao's zelfs volledig. Het tweede jaar zakt dat meestal. Daarna volgt de WIA-beoordeling en zit je in de loongerelateerde uitkering, die nog aan je oude loon hangt. Tot zover valt de terugval mee. Maar zodra die uitkering afloopt en het niet lukt om genoeg te werken, val je terug op een uitkering die is afgeleid van het minimumloon. Voor iemand met een modaal of bovenmodaal inkomen is dat een val van meerdere treden tegelijk.

Wat het gemeen maakt: die val komt jaren ná de ziekmelding. Op het moment dat mensen hun hypotheeklasten en vaste kosten al hebben aangepast aan een lager inkomen, komt er nog een klap achteraan. Terwijl de hypotheek, de zorgpremie en de boodschappen gewoon doorlopen.

Boven het maximum SV-dagloon speelt iets anders. De WIA rekent met een gemaximeerd dagloon, dus over het deel van je salaris daarboven bouw je geen enkele uitkering op. Verdien je meer dan dat maximum, dan is je terugval procentueel groter dan die van een collega die eronder zit, ook als jullie dezelfde arbeidsongeschiktheidsklasse hebben. Het actuele maximumbedrag staat in de cijfers van UWV; wij rekenen het voor je door in plaats van er een getal bij te noemen dat volgend jaar niet meer klopt.

WGA-hiaatverzekering en WIA-excedentverzekering

Er zijn twee verzekeringen die dit gat dichten, en ze doen iets anders. De WGA-hiaatverzekering vult het inkomensverlies aan dat ontstaat als je in de vervolguitkering belandt. De WIA-excedentverzekering verzekert het inkomen boven het maximum SV-dagloon, waar de WIA helemaal niets doet. Werkgevers sluiten ze vaak samen, als collectieve regeling voor het hele personeelsbestand.

Het verschil tussen de basis- en de uitgebreide variant is groter dan de namen doen vermoeden. De basisdekking rekent met het minimumloon, en dus blijft de terugval voor iemand met een goed salaris fors. De uitgebreide variant houdt vast aan het loon dat je verdiende. Voor een werkgever die deze dekking als arbeidsvoorwaarde presenteert is dat het punt waarop het echt iets waard wordt.

Let bij het vergelijken op de dingen die zelden op het voorblad staan: welk loonbegrip wordt gehanteerd (brutoloon of SV-loon, en telt variabele beloning mee), tot welke leeftijd loopt de uitkering, hoe zit het met in- en uitloop bij een overstap, geldt er een medische acceptatie boven een bepaald salaris, en wat gebeurt er met werknemers die op de ingangsdatum al ziek zijn. Dat laatste is standaard uitgesloten, en dat is precies de werknemer waar iedereen aan denkt.

Waarom regelt een werkgever een WIA-aanvulling?

Om vier redenen. Het is goed werkgeverschap tegenover iemand die twee jaar ziek is geweest. Het is een arbeidsvoorwaarde die helpt bij het binden van personeel. De premie is voor de werkgever zakelijke last en daarmee fiscaal aftrekbaar. En het beperkt het risico dat je later aansprakelijk wordt gehouden omdat je werknemers niet goed hebt geïnformeerd over hun inkomensgat.

Dat laatste punt verdient toelichting. In de rechtspraak zijn werkgevers aansprakelijk gehouden die hun werknemers onvoldoende of onjuist informeerden over een verzekering die zij aanboden of hadden kunnen aanbieden. In dat verband wordt vaak het Arena-arrest genoemd. Wij zijn geen juristen en geven hier geen juridisch oordeel over; wij noemen het omdat het de reden is dat de communicatie rond zo'n regeling minstens zo belangrijk is als de polis zelf. Leg schriftelijk vast wat je aanbiedt, wat het wel en niet dekt, en wat de werknemer zelf moet doen. Twijfel je over de juridische kant, leg dat dan voor aan een arbeidsrechtjurist.

Er is ook een nuchtere kant. Een collectieve regeling is meestal aanzienlijk goedkoper dan wat een individuele werknemer zelf zou betalen, en er geldt vaak geen of een lichtere medische toets. Wat het in jouw situatie kost hangt af van je loonsom, je personeelsbestand, je branche en de gekozen dekking; daar doen we vooraf geen premiebelofte over.

Verplicht of vrijwillig aanbieden, en wat een afstandsverklaring is

Een WGA-hiaatverzekering is niet wettelijk verplicht. Wél kan je cao je verplichten om er een aan te bieden, en sommige cao's schrijven de dekking zelfs voor. Bied je hem vrijwillig aan, dan kies je zelf of je de premie volledig betaalt, deelt met de werknemer of volledig doorbelast. Dat is het eerste wat we opzoeken, want de cao bepaalt je speelruimte.

Bij een collectieve regeling geldt vaak een verplichte deelname voor alle werknemers, omdat de verzekeraar alleen dan een acceptabele premie kan bieden zonder dat vooral de mensen met een verhoogd risico instappen. Wil een werknemer toch niet meedoen, dan werkt een verzekeraar meestal met een afstandsverklaring: een schriftelijke verklaring waarin de werknemer bevestigt dat hij de dekking bewust afwijst en weet welk inkomensrisico hij daarmee zelf draagt.

Bewaar die verklaringen. Ze zijn precies bedoeld voor het scenario waarin iemand jaren later stelt dat hij niet wist dat hij een gat liep. Een verklaring die niet in het personeelsdossier zit, bestaat in de praktijk niet.

Wat het voor jou als werkgever betekent

De WGA raakt je op twee manieren tegelijk. Als financieel risico, want je betaalt eerst twee jaar loon door en daarna kan de WGA-uitkering van een ex-werknemer jarenlang op je premie of je rekening drukken. En als arbeidsvoorwaarde, want het inkomensgat van je mensen is iets waar je iets aan kunt doen zonder dat het veel hoeft te kosten.

Die eerste twee jaar dek je af met een verzuimverzekering. Wat daarna komt hangt af van je keuze om publiek verzekerd te blijven bij UWV of om eigenrisicodrager voor de WGA te worden. Die keuze en de aanvullende dekking voor je werknemers hangen samen: het is één plaatje, geen drie losse polissen. Wij zetten het in één overzicht en rekenen de varianten door voordat we het over premies hebben.

Veelgestelde vragen

Meer weten? Lees over de WIA, over het eigenrisicodragerschap WGA en over de verzuimverzekering voor de eerste twee ziektejaren. Werk je zonder personeel, dan gaat het om je eigen inkomen en kijk je naar een arbeidsongeschiktheidsverzekering. Bekijk ook het overzicht van onze zakelijke verzekeringen. Liever direct sparren? Thijs Bouvy denkt met je mee.