WIA: hoe de keuring, de aanvraag en de uitkering werken

De WIA is een van de lastigste onderdelen van de sociale zekerheid, en de reden is simpel: de wet rekent met een fictie. Niet met het werk dat je had, maar met werk dat je volgens UWV nog zou kunnen doen. Snap je die rekensom, dan snap je waarom twee mensen met dezelfde klachten heel verschillend uit de keuring kunnen komen. Hieronder staat die rekensom uitgeschreven.

Wat is de WIA?

De WIA is de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, de opvolger van de WAO. Die regelt je inkomen als je na twee jaar ziekte niet of minder kunt werken. Het accent ligt op wat je nog wel kunt, niet op wat je kwijt bent. UWV voert de wet uit.

Dat accent zit al in de naam. De oude WAO ging over arbeidsongeschiktheid, de WIA gaat over arbeidsvermogen. In de praktijk betekent het dat UWV bij elke beoordeling begint bij de vraag welk werk je nog aankunt, ook als dat heel ander werk is dan je gewend was. Pas als daar geen reëel antwoord op is, komt volledige arbeidsongeschiktheid in beeld.

De WIA geldt voor werknemers: mensen in loondienst en mensen met een uitkering uit de Ziektewet, bijvoorbeeld uitzendkrachten en mensen met een afgelopen tijdelijk contract. Werk je voor jezelf, dan val je er niet onder. Dan gaat het om je eigen voorziening, bijvoorbeeld een arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Bron: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA), UWV.

Wanneer krijg je met de WIA te maken?

Na 104 weken ziekte. Zolang je in dienst bent betaalt je werkgever tot twee jaar het loon door. Loopt die periode af en kun je nog steeds niet volledig werken, dan beoordeelt UWV met een WIA-keuring hoeveel je nog kunt verdienen.

Die 104 weken staan in artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek. Het wettelijk minimum tijdens die periode is 70% van het (maximum)dagloon, en in de eerste 52 weken minimaal het wettelijk minimumloon als 70% daaronder uitkomt. In het tweede ziektejaar vervalt die ondergrens. Veel cao's regelen meer dan het wettelijk minimum, vaak 100% in het eerste jaar.

Twee dingen kunnen dat tijdpad verschuiven. Vindt UWV dat er te weinig aan re-integratie is gedaan, dan kan er een loonsanctie volgen: tot een jaar langer loondoorbetaling, en de WIA schuift dan mee op. En word je binnen vier weken na herstel opnieuw ziek, dan telt die eerdere ziekteperiode mee voor de 104 weken.

Bron: Burgerlijk Wetboek art. 7:629, Wet verbetering poortwachter, Rijksoverheid. Zie ook kennis/normen sociale zekerheid 2026.

Heb ik recht op een WIA-uitkering na 2 jaar ziekte?

Je hebt recht op een WIA-uitkering als je verzekerd bent, 104 weken ziek bent en volgens UWV minstens 35% arbeidsongeschikt bent. Werknemers zijn verplicht verzekerd voor de WIA. Dat geldt als je in loondienst werkt.

Een directeur-grootaandeelhouder (DGA) is niet verplicht verzekerd voor de WIA. Als DGA geldt de bestuurder die over zijn eigen ontslag kan besluiten. Dat kan met zijn aandelen, samen met zijn echtgenoot, of samen met familie tot en met de derde graad met minstens tweederde van de stemmen. Dit kan ook via een holding of andere rechtspersoon. Ook gelden als DGA bestuurders die samen alle aandelen van de vennootschap bezitten en als aandeelhouders een gelijk of nagenoeg gelijk deel van het kapitaal vertegenwoordigen.

Als zelfstandige werk je niet in loondienst en val je niet onder de verplichte WIA. UWV noemt voor zelfstandigen en DGA's een vrijwillige WIA-verzekering. Verlaat je loondienst om zelfstandige te worden, dan meld je je daarvoor aan binnen dertien weken na het einde van de verplichte verzekering. Je moet het jaar voordat je als zelfstandige begint verplicht verzekerd zijn geweest voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. Hoe je je eigen inkomen regelt, lees je bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor de DGA en de arbeidsongeschiktheidsverzekering.

Bron: Wet WIA art. 7 en 19; Ziektewet art. 6; Regeling aanwijzing directeur-grootaandeelhouder 2016, art. 2; UWV, Verzekeringsplicht en Zzp-verzekering.

Hoe wordt je arbeids­ongeschiktheids­percentage bepaald?

UWV vergelijkt wat je voor je ziekte verdiende met wat je nu nog kunt verdienen. Een verzekeringsarts bekijkt wat je lichamelijk en mentaal aankunt. Een arbeidsdeskundige zoekt daar functies bij. Het verschil tussen die twee bedragen, gedeeld door je oude loon, is je percentage.

Uitgeschreven gaat dat zo. Eerst spreek je de verzekeringsarts. Die beoordeelt je belastbaarheid en legt die vast in een Functionele Mogelijkhedenlijst (FML): hoe lang je kunt zitten, staan of lopen, hoeveel je mag tillen, hoeveel uur per dag je aankunt, hoe het zit met concentratie, deadlines en samenwerken. De FML gaat niet over je diagnose, maar over wat je ondanks je klachten nog kunt.

Daarna gaat de arbeidsdeskundige met die lijst aan de slag. Hij zoekt in het CBBS (het Claimbeoordelings- en Borgingssysteem, een databank met beschreven functies op de Nederlandse arbeidsmarkt) naar banen die binnen jouw FML passen. Van de gevonden functies worden er in beginsel drie gebruikt. Het loon van de middelste daarvan geldt als je resterende verdiencapaciteit: wat je theoretisch nog kunt verdienen.

Dat bedrag zet UWV af tegen je maatmanloon, het loon dat je verdiende voordat je ziek werd. De rekensom:

Let op wat hier gebeurt. Het gaat om functies die volgens de databank bestaan, niet om een baan die iemand je daadwerkelijk aanbiedt. Dat is de belangrijkste reden dat mensen de uitkomst als onrechtvaardig ervaren. Het is ook de reden dat de FML zo zwaar weegt: elke beperking die daar niet in staat, telt niet mee bij het zoeken naar functies. Herken je jezelf niet in het rapport van de verzekeringsarts, benoem dat dan meteen en onderbouw het.

Bron: Wet WIA, Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten, UWV.

De drie uitkomsten van de WIA-keuring

UWV komt op drie uitkomsten. Onder de 35% arbeidsongeschikt krijg je geen WIA-uitkering. Tussen 35 en 80%, of 80 tot 100% zonder dat het duurzaam is, val je in de WGA. Ben je 80 tot 100% arbeidsongeschikt en is dat duurzaam, dan krijg je IVA.

Het woord dat het verschil maakt is duurzaam. Volledig arbeidsongeschikt zijn is niet genoeg voor IVA; er moet ook geen of nauwelijks kans op herstel zijn. Die inschatting maakt de verzekeringsarts, en juist daar zit ruimte voor discussie. Het verschil tussen WGA en IVA is voor je inkomen fors, dus laat dit onderdeel van het rapport niet ongelezen.

Bron: Wet WIA (grenzen 35% en 80%), UWV.

Wat als je onder de 35% valt?

Dan krijg je geen WIA-uitkering. De loondoorbetalingsplicht van je werkgever stopt wel na 104 weken. Het uitgangspunt is dat je zoveel mogelijk bij je eigen werkgever aan het werk blijft, in aangepast of ander werk. Lukt dat niet, dan kom je in beeld bij de WW.

Dit is de groep die het vaakst tussen wal en schip valt. Je bent aantoonbaar beperkt, maar volgens de rekensom kun je nog genoeg verdienen. Het opzegverbod bij ziekte vervalt in principe na twee jaar. Ontslag wegens langdurige ziekte kan daarna alleen met toestemming van UWV, en alleen als herstel binnen 26 weken niet te verwachten is, ook niet in aangepast werk. UWV gaat ervan uit dat je samen met je werkgever zoekt naar een oplossing om aan het werk te blijven. In de praktijk gaat het om aangepaste taken, minder uren of een andere functie binnen hetzelfde bedrijf.

Een punt dat werkgevers vaak verrast: voor je eigen werknemer die onder de 35% blijft, kun je geen beroep doen op de no-riskpolis. Word je opnieuw ziek, dan draagt de werkgever dat risico gewoon zelf. Neemt een nieuwe werkgever diezelfde persoon in dienst, dan geldt onder voorwaarden wel de no-riskpolis: valt hij daar uit, dan betaalt UWV een Ziektewetuitkering en telt dat verzuim niet mee voor de premie. Dat verschil maakt het voor de zittende werkgever soms duurder om iemand te houden dan voor een ander om hem aan te nemen, en dat is precies de scheve prikkel waar deze regeling om bekend staat.

Het verschil tussen WIA, WGA en IVA

De WIA is de wet. Daarbinnen zitten twee uitkeringen. De WGA is voor mensen die nog deels kunnen werken of bij wie een redelijke kans op herstel bestaat: werken loont daar. De IVA is voor wie volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is, zonder re-integratieverplichting.

De afkortingen zeggen het al. WGA staat voor Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten: de hele regeling is gebouwd op de aanname dat je nog iets kunt en dat het loont om dat te doen. Er hoort een re-integratieverplichting bij, en UWV beoordeelt periodiek of je situatie is veranderd. De hoogte en de duur van de uitkering hangen af van je arbeidsverleden, je loon en hoeveel je daadwerkelijk werkt; UWV rekent dat per situatie uit.

IVA staat voor Inkomensvoorziening Volledig en duurzaam Arbeidsongeschikten. Geen re-integratieverplichting, een hogere uitkering dan de WGA en in de regel minder herbeoordelingen. Verbetert je situatie toch, dan kan UWV daar alsnog op terugkomen.

Voor werkgevers is het onderscheid ook financieel van belang. WGA-lasten worden via de gedifferentieerde premie aan werkgevers toegerekend, en je kunt daarvoor eigenrisicodrager worden. IVA-lasten worden landelijk omgeslagen. Meer daarover staat op de pagina over de WGA.

Bron: Wet WIA, UWV.

Hoeveel geld krijg je als je in de WIA zit?

Hoeveel je krijgt, hangt af van de soort WIA-uitkering. De loongerelateerde WGA-uitkering is de eerste twee maanden 75% en vanaf de derde maand 70% van het verschil tussen je maandloon en wat je nu verdient. Je loon telt mee tot het maximumdagloon van € 309,91 bruto per dag (per 1 juli 2026).

• Loongerelateerde uitkering: Je krijgt deze uitkering alleen als je aan de wekeneis voldoet. In de 36 kalenderweken vóór je ziekmelding moet je in minstens 26 weken minimaal één uur per week hebben gewerkt. De uitkering is per maand de eerste twee maanden 75% en vanaf de derde maand 70% van het verschil tussen je maandloon en wat je nu verdient. Je loon telt mee tot het maximumdagloon: € 309,91 bruto per dag per 1 juli 2026. Wat je daarboven verdiende, telt niet mee. De duur hangt af van je arbeidsverleden.
• Loonaanvullingsuitkering: Na de loongerelateerde uitkering, of als je daar geen recht op had, krijg je een loonaanvullingsuitkering als je minstens de helft verdient van wat je volgens UWV nog kunt verdienen. Deze inkomenseis is 50% van je resterende verdiencapaciteit. Verdien je minder, dan krijg je een vervolguitkering.
• Vervolguitkering: Deze uitkering wordt berekend over het minimumloon, of over je oude maandloon als dat lager was. Bij 35 tot 45% arbeidsongeschiktheid krijg je 28% van die grondslag. Bij 45 tot 55% is dat 35%, bij 55 tot 65% is dat 42% en bij 65 tot 80% is dat 50,75%. Bij een ongewijzigde situatie loopt de vervolguitkering tot de AOW-leeftijd.
• IVA: IVA geldt bij 80 tot 100% arbeidsongeschiktheid die duurzaam is. Dat betekent een medisch stabiele of verslechterende situatie, of een geringe kans op herstel op lange termijn. Volledig arbeidsongeschikt zijn is niet genoeg. De IVA-uitkering is 75% van je WIA-maandloon en er geldt geen re-integratieverplichting. De loongerelateerde WGA-uitkering is de eerste twee maanden ook 75%, daarna 70%. UWV berekent de IVA anders dan de WGA.

Ben je 80 tot 100% arbeidsongeschikt met een redelijke kans op herstel, dan val je onder de WGA en geldt de inkomenseis niet. Dat geldt totdat je 24 kalendermaanden lang meer dan 20% van je maatmaninkomen per uur kunt verdienen. Op onze pagina over WGA lees je hoe de drie WGA-uitkeringen op elkaar volgen.

Wat is het nadeel van een WIA-uitkering?

Onder 35% arbeidsongeschiktheid krijg je geen WIA-uitkering. Je loon boven het maximumdagloon van € 309,91 bruto per dag (per 1 juli 2026) telt niet mee. De vervolguitkering wordt berekend over het minimumloon, of over je oude maandloon als dat lager was. In de WGA heb je een re-integratieverplichting.

Als werkgever kun je het gat in de vervolguitkering voor je werknemers verzekeren met een WGA-hiaatverzekering. Het inkomen boven het maximumdagloon kun je verzekeren met een WIA-excedentverzekering, waarover je meer leest op onze pagina over de WIA-aanvullingsverzekering.

Wat heeft jouw werkgever al geregeld?

Dat verschilt per werkgever en per cao. Met onze vragenlijst woonlasten (pdf) zie je welke aanvullende voorzieningen je werkgever heeft: hoeveel loon hij doorbetaalt bij ziekte, of er een WGA-hiaat- of WIA-excedentverzekering is en wat je pensioenregeling dekt. Je geeft de vragenlijst aan HR of de salarisadministratie, die vult hem in ongeveer vijf minuten in. Daarna zie je of er een gat overblijft dat je zelf wilt verzekeren, bijvoorbeeld met een woonlastenverzekering.

Bron: Wet WIA art. 4, 13, 58, 59, 60 en 61; UWV, maximumdagloon 2026 en WGA-vervolguitkering (geraadpleegd 28-9-2026).

De WIA-aanvraag: het tijdpad

In de 88e week van je ziekte stuurt UWV je een brief over de WIA-aanvraag. Je hebt dan zes weken om de WIA aan te vragen. De uiterste aanvraagdatum staat in de brief. In week 104 eindigt de wachttijd en kan je uitkering ingaan. UWV beslist normaal binnen 16 weken na je aanvraag, maar soms duurt het langer.

Vraag je te laat aan, dan kan de uitkering later ingaan en blijft je werkgever langer doorbetalen. Neem het re-integratieverslag serieus: het is het enige stuk waarin jouw kant van het verhaal staat voordat de verzekeringsarts je ziet. Ben je het oneens met wat je werkgever heeft opgeschreven, zet je eigen oordeel er dan bij. Dat mag, en het weegt mee.

Ben je het niet eens met de beslissing, dan kun je bezwaar maken bij UWV binnen de termijn die in de beslissing staat, meestal zes weken. Daarna staat beroep open bij de rechtbank. Wij begeleiden zulke procedures niet; daarvoor ga je naar een gespecialiseerde jurist of je rechtsbijstandverzekeraar.

Bron: Wet verbetering poortwachter, UWV, Algemene wet bestuursrecht (bezwaartermijn).

Wat betekent de WIA voor jou als werkgever?

Twee dingen: kosten en dossier. Je betaalt tot 104 weken loon door, en daarna kunnen WGA-lasten via de gedifferentieerde premie bij je terugkomen. Daarnaast bepaalt de kwaliteit van je re-integratiedossier of UWV een loonsanctie oplegt van maximaal een jaar extra.

Het eerste risico dek je meestal af met een verzuimverzekering, die de loondoorbetaling tijdens die twee jaar opvangt en vaak arbodienstverlening meebrengt. Het tweede speelt daarna: als een oud-werknemer in de WGA komt, telt dat mee in je premie. Je kunt ervoor kiezen om dat risico zelf te dragen als eigenrisicodrager WGA, met een verzekering erachter. De WGA-vervolguitkering wordt in de regel berekend over het minimumloon, waardoor je werknemer er fors op achteruit kan gaan. Dat gat kun je als werkgever voor je werknemers verzekeren met een WGA-hiaatverzekering. Wat verstandiger is hangt af van je loonsom, je verzuimhistorie en hoeveel regie je zelf wilt voeren. De afweging staat uitgewerkt op de pagina over de WGA.

Veelgestelde vragen over de WIA

Verder lezen over dit onderwerp: de verzuimverzekering voor de loondoorbetaling tijdens de eerste twee jaar, de WGA en het eigenrisicodragerschap WGA voor de periode daarna, de arbeidsongeschiktheidsverzekering als je voor jezelf werkt, en het overzicht van onze zakelijke verzekeringen. Liever direct sparren? Thijs Bouvy denkt met je mee.